Oprócz wymienionych powyżej podstaw geologicznych, geograficznych i historycznych, legendy o złotym wieku i o owem następstwie srebrnego po złotym, spiżowego po srebrnym i nareszcie żelaznego po spiżowym, — miały swoje, wcale niepodrzędne podstawy psychologiczne. Jest to bowiem przyrodzoną własnością naszego umysłu, że przeszłość upiększa, że w miarę doświadczeń życiowych, pesymizm przeważa nad optymizmem." Idzie coraz gorzej" mówimy wszyscy, gdy bieda naciśnie. Starzy ludzie zawsze nam opowiadają o dawnych lepszych czasach. Wszystko było wtedy piękniejsze, większe i szlachetniejsze. Dziś inaczej! Karłowacieje pokolenie ludzkie, ideały rozwiewają się, serca stygną...

Dziś na rozum ludzie biorą,
Ale idzie coś nie sporo...
Insze czasy masz!

Starem kwieciem łąka kwitnie
Pokarlały kłosy żytnie
Zbladła ludziom twarz.

Nie tak to illo tempore bywało? Wówczas męże byli dzielniejsi, białogłowy cnotliwsze, ba! nawet piękniejsze...

I wesele i dostatek,
Każde dziewczę kieby kwiatek
Każdy chłopiec zuch! (Syrohomla).

Otóż tak samo, a nawet jeszcze lepiej było w raju.