Atmos

libyśmy nawet dlaczego i te kładziono do grobu, gdybyśmy skądinąd nie mieli dowodu, że człowiek pierwotny wierzył w pożytek z tych narzędzi na tamtym świecie. Tak samo konieczność przechowywania ognia, w skutek trudności otrzymywania go, objaśnia nam przechowywanie ogni świętych, wtedy, gdy już przestał on być osobliwością.

Zaginiony kult zwierząt objaśnia nam szczątkowy jego objaw: poszanowanie niektórych ptaków i gadów u naszego ludu. Nawet przepis dawany naszym dzieciom, żeby się zachowywały "przy stole jak w kościele" jest objawem szczątkowym z czasów, kiedy wszelkie uczty zbiorowe miały charakter religijny, podobnie jak wyrażenie nekrologowe: "niech mu ziemia będzie lekką" jest objawem szczątkowym z czasów kiedy wierzono, że trup może czuć nacisk ziemi.

Co się tyczy obrzędów i zwyczajów, to te albo zmieniają swą treść, zachowując formę, jak np. niektóre tańce i gry towarzyskie, niegdyś obrzędy religijne, albo tracą całkiem treść, zachowując tylko formę np. nasze "padam do nóg" przy powitaniu; "na zdrowie!" wypowiadane gdy ktoś kichnie i t. p. albo wreszcie zmieniają i treść i formę tak, że np. z obrzędu, który polegał między innemi na rozcinaniu skóry podanych rąk nożem krzemiennym przy zawieraniu przymierza, pozostaje tylko używane w tak zwanych zakładach zwykłe podanie rąk i "przecięcie" ich przez osobę trzecią.