Czyszczenie wykładzin

myślano animistycznie. Orzeczenia mitologiczne nie były wcale alegoryczne, stały się niemi dopiero wtedy, gdy w nie wierzyć przestano (1). Wyrażały one pojęcia obrazami zmysłowemi, dla tej prostej przyczyny, że wyrazów dla oznaczenia pojęć niezmysłowych wcale w językach pierwotnych niema. Była to poezja z konieczności i z niedołęstwa; a jeśli takiego określenia do poezji wogóle zastosować nie chcemy, to musimy powiedzieć raczej, że jest ona nie matką wiedzy i wiary, lecz że wiedza i wiara pierwotna, zjednoczone w jednym animistycznym na świat poglądzie, stały się same, przez ten pogląd, matkami poezji; gdybyśmy rzecz odwrócili, musielibyśmy przyznać poezję i zwierzętom, coby było całkiem bezpodstawnem.
Ale i tu jeszcze, na owym zwierzęco-ludzkim animizmie, lub raczej zoomorfizmie, nie kończy się umysłowe dziedzictwo ludzkości. Owszem, sam zoomorfizm jest już szczegółowym nastrojem, podczas gdy umysł ludzki odziedziczył przedewszystkiem najbardziej podstawowe, ogólne formy myślenia, nietylko we wspólnej zdolności do tworzenia wyobrażeń i kojarzenia ich, oraz przechowywania, ale nawet we właściwości najbardziej zasadniczej odciskania ich, mieszania i zlewania w pewnych przyrodzonych formach myśli, zwanych przez Kanta kategorjami.
Znanym jest spór, powtórzony w nowszych cza-

----------------------------
(1) Porów. "Z dziennika psychologa", wrażenia, uwagi i spostrzeżenia w ciągu dziesięciu lat spisane. Warszawa 1876, str. 41.