Dachówka

sach przez Leibnitza i Locka, a dotyczący istnienia tak zwanych pojęć wrodzonych. Sensualiści przypuszczają, że umysł dziecka jest białą kartą (tabula rasa), na której dopiero wrażenia wszelką zdobycz rozumową wpisują. Idealiści, przeciwnie, uznają cały szereg pojęć wrodzonych, które nie mogą pochodzić z doświadczenia. Kant pierwszy utrwalił zdanie pośrednie: treść pojęć ogólnych pochodzi wprawdzie z doświadczenia i tylko z doświadczenia, ale forma, jaką przybierają, jest wrodzoną, wszelkie doświadczenie poprzedzającą i od niego niezależną. Kant jednak wyrażał tę prawdę w sposób mistycznie-metafizyczny i dopiero Herbert Spencer określił jasno, że tak zwane kategorje, a wszczególności kategorje przestrzeni i czasu, polegają na odziedziczonej fizjologicznej podstawie koniecznych skojarzeń, na wrodzonym nerwowym mechanizmie asocjacji, który się wyrabiał zwolna w szeregu istot, ale który u człowieka jest już gotową formą, odlewającą treść wrażeń. Te wrażenia nie padają na bierną, czystą tablicę, lecz na, żywy i czynny mechanizm nerwowy, który im taką a nie inną łączność i postać nadaje, który nas zmusza w sposób nieunikniony do wyobrażenia wszystkiego w przestrzeni i czasie. Nie daje on nam tych pojęć gotowych, wykończonych i świadomych, ale daje cement, bez którego sklejenie ich nie przyszłoby do skutku. I dopiero wiedząc to, możemy dostatecznie ocenić doniosłość spadku, który natura zapewniła człowiekowi.
Takiem tedy jest w najpobieżniejszym zarysie ogólne dziedzictwo człowieka. Dużo upłynęło wody