Dodatki paszowe

i t. d. Jakkolwiek weźmiemy ten podział, ze strony hygjenicznej czy religijnej (które to względy zresztą nie były wówczas rozdzielane) niepodobna będzie przypuścić, ażeby ostateczny logiczną racja podziału miało być samo "rozdzielenie stopy i przeżuwanie. "
Podziałowi temu musiały służyć za podstawę bezwzględne tradycje z dawniejszych wieków. Przez analogję z innemi tego rodzaju faktami można się domyślać, że rozróżnienie to powstało przez skombinowanie dwóch przyczyn, a mianowicie, że zwierzętami czystemi były głównie te, które dawniej czczono jako dobre (np. ryby u Chaldejczyków), nieczystemi zaś głównie te, których się dawniej obawiano jako złych (np. orzeł, sęp, kruk), lub które czcili wrogowie Izraela (np. płazy, a także z ptaków — bocian, czapla i t. p. u Egipcjan). Wzgląd zaś hygjeniczny opierał się nie na wartości pokarmu, w naszem znaczeniu tego wyrazu, ale na własnościach przypisywanych dawniej, duszy zwierzęcej. Tak np. nie jedzono zwierząt tchórzliwych, zająca, królika, tchórza, kreta, myszy, żaby i t. p., ażeby nie stać się bojaźliwymi it. p. Ta tradycja zaginęła już u Izraelitów, ale pozostał po niej przepis niejedzenia: zająca, królika, kreta, myszy, żaby i t. p., a jako objaśnienie go — objaw szczątkowy, w ogólnym zakazie Mojżesza: "mięsa z duszą jego, która jest krew jego, jeść nie będziecie". (Geu. IX, 4). W innem miejscu wyłuszcza on, że "krwi jeść nie będą, ponieważ dusza wszelkiego ciała we krwi jego jest", albo też wprost ponieważ "krew jest jego duszą". Dlaczego jednak nie mielibyśmy jeść tej duszy?... na to py-