tło i człowieka, Aryman stworzył ciemności, rośliny i zwierzęta szkodliwe. Zazdrosny o człowieka sprawił on, że przed przyjściem Zoroastra istoty pierwotne, samce (Yâtus) i samice (Pairikas), mieszały się z ludźmi i zawierały z nimi związki: Zoroaster rozbił ich ciała i zakazał objawiać się inaczej jak pod formą zwierząt (1). Wtedy to dopiero nastały prawa i wszelka oświata, a Aryman musiał uznać wyższość Ormuzda.
Owe istoty pierwotne, samce i samice, przedstawiają tu widocznie wspomnienie pierwotnego stanu zwierzęcego.
I u Greków, pierwsi ludzie, których ulepił Prometeusz z gliny a Minerwa natchnęła duchem, żyli zrazu w stanie dzikości, nieoświeceni, chociaż obdarzeni uczuciami i zdolnościami; dopiero wynalazek ognia (płomień wykradziony przez Prometeusza z ogniska Zewsa) przyniósł im wyższą kulturę.
W bajecznych dziejach Hindusów, jak wspomniałem, występują owe dwie rasy pierwotne, słoneczna i księżycowa. Pierwszy człowiek czyli właściwie pierwszy bóg — władca lub prawodawca Manu dostał od Brahmy władzę stworzenia wszystkich istot świat składających. Taki zaś Manii zostaje stworzony dla każdego okresu dziejowego. Poczem on sam stwarza świętych, albo panów, sześciu lub dziesięciu. Do nich należą między innemi Brighowie, także "pierwsi ludzie" a zarazem kapłani ognia; inne rasy smoków i wężów, które niegdyś panowały, zostały strącono.

---------------
(1) Spiegel, Eranische Alterthumskunde, t. II. 121 — 148.